Wspomnienie o prof. Teresie Górskiej

W dniu 27 listopada 2019 r. odeszła od nas Pani profesor dr hab. Teresa Górska-Żółtowska (11.04.1932) wieloletnia pracowniczka Instytutu Nenckiego, ceniona badaczka układu ruchowego, promotorka wielu prac doktorskich.

Jej kariera naukowa związana była z Instytutem Nenckiego. Pracę doktorską nt wpływu deaferentacji na wytwarzanie odruchów warunkowych wykonała pod kierunkiem profesora Jerzego Konorskiego i obroniła w 1965 r. Badania nad tym, a także nad zagadnieniami dotyczącymi wpływu uszkadzania drogi piramidowej (korowo- rdzeniowej) na odruchy bezwarunkowe i instrumentalne prowadziła wspólnie z kolegami z Zakładu Neurofizjologii, przede wszystkim z prof. Elżbietą Jankowską (Göteborgs Universitet, Szwecja). Staż podoktorski odbyła w USA, w laboratorium kierowanym przez prof. C.N. Woolsey’a (University of Wisconsin, Madison, USA). Opanowała tam technikę badania funkcjonalnej organizacji czuciowo-ruchowych okolic kory mózgowej z użyciem elektrycznego pobudzania kory i analizy wywołanych w ten sposób ruchów ciała. Technikę tę wprowadziła w Polsce i wykorzystała w badaniach ontogenetycznego rozwoju kory mózgowej, a także w badaniach zmian organizacji somatotopowej w czuciowo-ruchowych okolicach kory mózgowej powstałych w następstwie lezji drogi korowo-rdzeniowej.

Ambicją prof. Górskiej było rozwinięcie kompleksowego warsztatu badawczego do badań nad układem ruchowym, który stwarzałyby możliwość użycia technik elektrofizjologicznych, neuroanatomicznych i behawioralnych. Szansy na urzeczywistnienie tego planu nie miała w Instytucie, ale znalazła ją w Stacji Badawczej PAN w Łomnej pod Warszawą, gdzie w latach 1974 -1976 zorganizowała Pracownię Ontogenezy Układów Eferentnych (później Pracowni Wrodzonych Form Zachowania). Tam rozwinęła neuroanatomiczne badania nad ontogenetycznym rozwojem projekcji korowo-prążkowiowej u psów, do wyznakowania której zastosowano metodę autoradiograficzną. Tam też prowadziliśmy behawioralne badania ontogenetycznych zmian funkcji ruchowych, zwłaszcza reakcji posturalnych i badania nad wpływem uszkadzania drogi piramidowej na ruchy manipulacyjne.

Niestety, załamanie się gospodarcze kraju pod koniec  lat siedemdziesiątych, które skutkowało codziennymi zakłóceniami w dostawach prądu w Łomnej, zmusiło naszą grupę do zlikwidowania Pracowni w 1980 r. W okresie między 1982 a 1985r. prof. Górska rozwinęła współpracę z prof. Andersem Lundbergiem (Göteborgs Universitet, Szwecja), wybitnym specjalistą w dziedzinie fizjologii rdzenia kręgowego, i prowadziła w Szwecji wspólne badania nad zintegrowanym wpływem dróg zstępujących na ruchy manipulacyjne przednich kończyn. Po powrocie do kraju prof. Górska skupiła się na badaniach zaburzeń koordynacji ruchów przednich i tylnych kończyn podczas lokomocji zwierząt z cząstkowymi uszkodzeniami rdzenia kręgowego i pracę nad tymi zagadnieniami kontynuowała również po przejściu na emeryturę.

Praca naukowa była pasją i radością prof. Górskiej, i to pomimo wielu trudności i frustracji jakie towarzyszą pracy badawczej. Lubiła wyzwania naukowe i nie znosiła poddawania się trudnościom, tego też oczekiwała od swoich siedmiorga doktorantów. Miała bardzo rzadko spotykaną umiejętność – potrafiła zarażać nas swoim entuzjazmem badawczym i radością życia.

Prof. dr hab. Julita Czarkowska- Bauch